Năm cuối đại học, Phương chọn làm researchnghiên cứu về chất lượng nước ở các con kênh tại Thành phố Hồ Chí Minh. Người hướng dẫn cô là thầy Tùng, một professorgiáo sư nổi tiếng nghiêm khắc.
Buổi gặp đầu tiên, thầy hỏi: "What is your research question?Câu hỏi nghiên cứu của em là gì?" Phương lúng túng trả lời rất dài. Thầy lắc đầu: "Một câu hỏi tốt phải rõ ràng và specificcụ thể. Em về viết lại đi."
Mất hai tuần, Phương mới xác định được hypothesisgiả thuyết của mình: lượng rác thải nhựa trên kênh tăng mạnh vào mùa mưa. Cô đọc hàng chục bài báo khoa học để viết phần literature reviewtổng quan tài liệu.
Tiếp theo là giai đoạn thu thập datadữ liệu. Mỗi tuần hai lần, Phương cùng hai bạn đi lấy mẫu nước ở năm địa điểm khác nhau, rồi mang về laboratoryphòng thí nghiệm để phân tích.
Có lần, máy đo bị hỏng và toàn bộ kết quả của một tháng phải làm lại. Phương gần như muốn bỏ cuộc. Thầy Tùng chỉ nói: "Failure is part of the processThất bại là một phần của quá trình. Nhà khoa học nào cũng từng như vậy."
Khi phân tích xong, Phương phát hiện kết quả không giống hypothesisgiả thuyết ban đầu: rác nhựa nhiều nhất không phải vào mùa mưa mà vào những tuần sau Tết. Cô lo lắng, nhưng thầy lại rất hào hứng: "That's an unexpected findingĐó là một phát hiện bất ngờ — và những phát hiện như vậy thường mới đáng giá."
Cô viết lại phần conclusionkết luận, giải thích nguyên nhân có thể là bao bì quà Tết bị vứt xuống kênh. Bài nghiên cứu được chọn trình bày tại một conferencehội nghị khoa học dành cho sinh viên.
Đứng trên bục, nhìn khán phòng đông người, Phương nhớ lại những ngày lội kênh dưới nắng. Cô hiểu rằng nghiên cứu không chỉ cần curiositysự tò mò mà còn cần sự persistencebền bỉ và trung thực với dữ liệu.